Diễm Ngân

Nộp hồ sơ H-1B chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng từ năm 2025, nó chính thức trở thành một “cú sốc” với khoản phí bổ sung 100,000 USD áp dụng cho đương đơn nộp từ ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ. Chính sách này biến chiếc chìa khóa việc làm Mỹ vốn đã khó với tới, nay lại treo lơ lửng trong lồng kính – ai cũng nhìn thấy nhưng hiếm ai chạm tay vào.

Cú chặn cửa từ bên ngoài

Theo quy định mới, bất kỳ hồ sơ H-1B nào nộp từ ngoài Mỹ đều phải kèm khoản phí 100,000 USD, bên cạnh các phí truyền thống vốn đã tăng (phí đăng ký từ 10 USD nay lên 215 USD). Đây không chỉ là gánh nặng tài chính mà còn là động thái chính trị: buộc các công ty Mỹ phải cân nhắc lại chiến lược tuyển dụng, giảm dần phụ thuộc vào lao động quốc tế từ Ấn Độ, Trung Quốc – vốn là hai nguồn cung ứng nhân lực lớn nhất.

Ai chịu ảnh hưởng nặng nhất?

Không ngạc nhiên khi các “ông lớn” như Amazon, Microsoft, Google, Meta, Apple và các tập đoàn outsourcing khổng lồ Ấn Độ như Infosys, Tata Consultancy Services (TCS) nằm trong danh sách bị ảnh hưởng trực tiếp.
• Amazon nhiều năm liền đứng đầu bảng H-1B, riêng năm 2024 đã có hơn 9,000 hồ sơ được duyệt.
• Microsoft, Google, Meta, Apple cũng liên tục nằm trong top tuyển dụng H-1B.
• TCS và Infosys – hai “đại gia” IT Ấn Độ – phụ thuộc nặng nề vào visa này để đưa chuyên gia sang Mỹ triển khai hợp đồng.

Giờ đây, bài toán 100,000 USD/hồ sơ khiến ngay cả các công ty khổng lồ cũng phải toan tính.

Bức tranh nhân khẩu H-1B

Dữ liệu USCIS FY2024 cho thấy:
• Ấn Độ chiếm ~71% trong tổng số gần 400,000 hồ sơ H-1B được chấp thuận.
• Trung Quốc đứng thứ hai với ~12%.
• Các quốc gia khác như Canada, Philippines, Hàn Quốc mỗi nước chỉ ~1%.
• Việt Nam không lọt top 10 quốc gia có H-1B được cấp năm 2024.

Đây là một nghịch lý: trong khi Việt Nam nằm top 6 quốc gia có lượng du học sinh đông nhất tại Mỹ, thì khi chuyển sang visa việc làm, gần như chúng ta biến mất khỏi bản đồ.

Vì sao Việt Nam “biến mất”?

Từ góc nhìn chuyên môn, nguyên nhân không khó để chỉ ra:
• Ngành học không chiến lược: phần lớn sinh viên Việt vẫn chọn Business, Finance, Marketing – những ngành bão hòa, ít công ty tài trợ H-1B, lương khởi điểm thấp.
• Thiếu đầu tư vào STEM: trong khi sinh viên Ấn Độ/Trung Quốc đổ dồn vào Computer Science, Engineering, Data, AI – những lĩnh vực có nhu cầu cao và dễ được nhà tuyển dụng bỏ tiền tài trợ.
• Thiếu network và trải nghiệm thực tế: nhiều sinh viên Việt ít tham gia internship, nghiên cứu, dự án thực tế, dẫn đến hồ sơ yếu hơn hẳn khi cạnh tranh với bạn bè quốc tế.
• Tâm thế an toàn: nhiều bạn chỉ đặt mục tiêu “tốt nghiệp – đi làm” mà thiếu áp lực phải tăng tiến, nâng tầm hồ sơ để lọt mắt xanh nhà tuyển dụng.

Vậy nên, kể cả không có chính sách phí 100,000 USD, thì cánh cửa H-1B cho sinh viên Việt Nam vốn dĩ cũng rất hẹp.

Cơ hội từ khe hở – lợi thế của du học sinh Việt Nam

Tuy nhiên, nghịch lý này cũng là lời cảnh tỉnh. Nếu biết điều chỉnh chiến lược, Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng chính sách mới.

Khi các công ty buộc phải ưu tiên tuyển sinh viên trong nước, nhóm du học sinh Việt Nam đã ở Mỹ, tốt nghiệp từ trường Mỹ, trở thành “ứng viên an toàn” hơn so với người nộp từ bên ngoài.

Lối đi thực tế cho du học sinh Việt Nam
• Chọn ngành STEM: Sinh viên STEM sau tốt nghiệp được hưởng 12 tháng OPT và có thể gia hạn thêm 24 tháng STEM OPT, tổng cộng 36 tháng làm việc hợp pháp tại Mỹ. Đây là khoảng thời gian vàng để tìm việc, xây dựng hồ sơ, và chờ cơ hội chuyển diện.
• Nếu H-1B thất bại:
• EB-3 (lao động có tay nghề) hoặc EB-5 (đầu tư định cư) cho người có điều kiện tài chính.
• Thạc sĩ + nghiên cứu để hướng tới diện EB-1, EB-2 NIW hoặc O-1 – các diện ưu tiên cho nhân tài, nhà nghiên cứu, người có công trình khoa học.
• Nhớ rằng: H-1B chỉ là visa tạm thời. Ai muốn ở lại lâu dài đều phải chuyển sang diện định cư khác.

Lời nhắc cho người trong cuộc

Khoản phí 100,000 USD chỉ là bề nổi. Thông điệp thật sự là: Mỹ đang siết nguồn lao động ngoại quốc, buộc doanh nghiệp phải chọn ứng viên đã ở trong nước. Điều đó đồng nghĩa:
• Sinh viên Ấn Độ, Trung Quốc từ ngoài Mỹ sẽ khó chen chân hơn.
• Du học sinh Việt Nam có cơ hội thành lựa chọn thay thế – nếu dám thay đổi tư duy, chọn ngành đúng, mở rộng network, và có kế hoạch tăng tiến rõ ràng.

Câu hỏi không còn là: “Có H-1B hay không?”
Mà phải là: Bạn đã sẵn sàng cho lộ trình sau H-1B chưa? Vì chiếc chìa khóa H-1B chỉ giúp bạn mở cánh cửa tạm thời – còn con đường định cư thật sự, bạn phải tự thiết kế để thoát ra khỏi lồng kính.