Câu hỏi này đúng thời điểm hơn bao giờ hết, vì chính sách visa và việc làm cho du học sinh ở Mỹ đang thay đổi nhanh chưa từng có trong vài năm gần đây. Trong bài post này mình phân tích cả hai phía, để anh chị và các bạn có bức tranh đầy đủ nhất.
Trước hết, vì sao Mỹ vẫn luôn là lựa chọn hàng đầu.
Cái đầu tiên là cộng đồng người Việt. Mỹ là nơi có cộng đồng người gốc Việt lớn nhất thế giới bên ngoài Việt Nam, với hơn 2.2 triệu người, tập trung đông ở California, Texas và nhiều bang khác. Với những gia đình đã có người thân định cư sẵn tại Mỹ, đây gần như là lựa chọn tự nhiên nhất, vì có người đón, có chỗ dựa, có cộng đồng nói tiếng Việt ngay từ ngày đầu đặt chân tới.
Cái thứ hai là chất lượng giáo dục và độ đa dạng ngành học. Không nước nào có số lượng trường đại học đứng đầu thế giới nhiều như Mỹ, và cơ hội thực tập, nghiên cứu, kết nối doanh nghiệp ở Mỹ vẫn thuộc hàng tốt nhất, đặc biệt với các ngành công nghệ, kinh doanh và khoa học kỹ thuật.
Cái thứ ba là con đường thực tập sau tốt nghiệp, gọi là OPT. Sinh viên tốt nghiệp được phép làm việc 12 tháng theo diện OPT, và nếu học ngành STEM, có thể xin gia hạn thêm 24 tháng nữa, tổng cộng lên đến 36 tháng làm việc hợp pháp. Đây vẫn là một trong những khoảng thời gian thực tập sau tốt nghiệp dài nhất so với các nước, dài hơn cả Search Year của Bỉ hay ngắn hơn không đáng kể so với Úc và Canada.
Nhưng đây chính là lúc bức tranh trở nên phức tạp hơn nhiều so với một hai năm trước, và là phần mình muốn nói thật kỹ vì ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch dài hạn của các gia đình.
Về chi phí, học phí Mỹ vẫn thuộc hàng đắt nhất thế giới, dao động khoảng 12,000 đến 45,000 USD một năm tùy trường công hay tư, tiểu bang nào. Chi phí sinh hoạt cũng chênh lệch rất lớn theo từng bang, từ khoảng 1,000 USD một tháng ở các thành phố nhỏ đến 2,500 USD trở lên ở California hay New York. Tỉ giá đô Mỹ hôm nay 5.7 cũng xấp xỉ 1 USD gần 27k.
Về việc làm thêm trong lúc học, đây là điểm khác biệt lớn nhất so với Úc, Canada hay Châu Âu. Sinh viên diện F-1 chỉ được làm việc trong khuôn viên trường, tối đa 20 giờ mỗi tuần trong kỳ học. Không có quyền làm việc ngoài trường như các nước châu Âu hay Úc, trừ khi có chương trình CPT gắn với ngành học. Về lương tối thiểu liên bang, mức này vẫn giữ nguyên 7.25 USD một giờ suốt nhiều năm qua, nhưng thực tế các bang như California hay New York quy định lương tối thiểu riêng cao hơn nhiều, có nơi trên 16 USD một giờ. Vì công việc làm thêm bị giới hạn trong khuôn viên trường, cơ hội việc làm thêm thường ít hơn và mức lương cũng không đồng đều bằng cách các nước khác. Những sinh viên đi làm chui khi bị bắt đều bị trục xuất.
Về phí visa, một bộ hồ sơ F-1 tốn khoảng 535 USD tiền phí bắt buộc của chính phủ, gồm 350 USD phí SEVIS và 185 USD phí đơn xin visa DS-160, chưa tính các phí phụ khác của trường. So với Úc hay Canada, đây thực ra vẫn còn là mức phí visa nhẹ hơn nhiều.
Và đây là phần quan trọng nhất mà mình muốn nhấn mạnh, vì đây là điều đang thay đổi ngay trong năm 2026 này.
Từ tháng 9 năm 2026, Mỹ dự kiến chính thức bỏ cơ chế Duration of Status, tức thời gian lưu trú theo tình trạng học tập không giới hạn ngày hết hạn cụ thể mà sinh viên quốc tế đã quen thuộc suốt hơn 30 năm qua. Thay vào đó, sinh viên sẽ được cấp thời gian lưu trú cố định, tối đa 4 năm, và nếu chương trình học hoặc thời gian OPT vượt quá mốc này, sinh viên bắt buộc phải nộp đơn xin gia hạn riêng với cơ quan di trú, kèm theo phí và thời gian chờ xử lý có thể kéo dài nhiều tháng.
Chương trình STEM OPT cũng đã siết chặt hơn từ đầu năm 2026, với quy định báo cáo hàng quý từ nhà tuyển dụng thay vì hàng năm như trước, và giới hạn tổng thời gian thất nghiệp trong suốt thời gian OPT và STEM OPT cộng lại chỉ còn 60 ngày. Nếu vượt quá mốc này, tình trạng hợp pháp sẽ bị chấm dứt ngay lập tức.
Về con đường visa lao động dài hạn H-1B, đây là phần nhiều gia đình đang hiểu nhầm nên mình muốn làm rõ. Khoản phí 100,000 USD được công bố cuối năm 2025 chỉ áp dụng cho các hồ sơ H-1B mới nộp cho người đang ở ngoài nước Mỹ, không áp dụng cho sinh viên đang ở Mỹ chuyển đổi trực tiếp từ diện F-1 sang H-1B, vốn là con đường phổ biến nhất của du học sinh sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, từ tháng 2 năm 2026, hệ thống quay số H-1B đã chuyển sang cơ chế ưu tiên theo mức lương, nghĩa là hồ sơ có mức lương cao hơn sẽ có tỷ lệ trúng tuyển cao hơn. Điều này gây bất lợi rõ rệt cho sinh viên mới tốt nghiệp, vì các vị trí mới ra trường thường thuộc nhóm lương thấp hơn trong hệ thống phân loại của Bộ Lao động, khiến tỷ lệ trúng số ngày càng thấp so với những người đã có kinh nghiệm và mức lương cao hơn.
Về con đường định cư dài hạn, Mỹ không có hệ thống tính điểm minh bạch như visa 189 của Úc. Con đường phổ biến nhất vẫn là thông qua bảo lãnh của nhà tuyển dụng, bắt đầu từ H-1B, sau đó xin chứng nhận lao động PERM, rồi mới nộp hồ sơ thẻ xanh diện việc làm. Với hồ sơ từ Việt Nam, thời gian chờ nhìn chung không bị tồn đọng nặng như hồ sơ từ Ấn Độ hay Trung Quốc, nhưng toàn bộ quá trình từ tốt nghiệp đến khi có thẻ xanh vẫn thường kéo dài nhiều năm, và phụ thuộc hoàn toàn vào việc có tìm được nhà tuyển dụng sẵn sàng bảo lãnh hay không, đặc biệt trong bối cảnh nhiều công ty đang cân nhắc lại việc bảo lãnh cho vị trí mới ra trường vì lo ngại chi phí và rủi ro pháp lý ngày càng tăng.
Vậy tóm lại, Mỹ vẫn là lựa chọn phù hợp nhất cho những gia đình đã có người thân sẵn ở Mỹ, ưu tiên chất lượng giáo dục hàng đầu thế giới và chấp nhận một hành trình dài hơi, nhiều thủ tục hơn để đạt được mục tiêu định cư. Nhưng năm 2026 này khác hẳn vài năm trước, chính sách đang thắt chặt ở gần như mọi khâu, từ thời gian lưu trú, điều kiện OPT, cho đến cơ hội trúng số H-1B. Đi vào hành trình này cần chuẩn bị tâm lý cho sự bất định về mặt chính sách nhiều hơn bất kỳ nước nào khác trong nhóm các điểm đến du học truyền thống.
Mình vẫn tin Mỹ xứng đáng là một trong những lựa chọn hàng đầu. Nhưng mình muốn anh chị và các bạn bước vào hành trình này với thông tin cập nhật nhất, không phải với những kỳ vọng được xây trên bức tranh của vài năm về trước.
P/S: Hình chụp cùng đại diện trường Adelphi Univeristy Mỹ nhân chuyến công tác của trường về Việt Nam.
Nguồn tham khảo:
Cộng đồng người Việt tại Mỹ (hơn 2.2 triệu người): theo số liệu điều tra dân số Mỹ được trích dẫn rộng rãi trên các nguồn thống kê cộng đồng gốc Á tại Mỹ
Quy định làm thêm trong khuôn viên trường, tối đa 20 giờ/tuần: https://studyinthestates.dhs.gov
Lương tối thiểu liên bang 7.25 USD/giờ: theo quy định của Bộ Lao động Hoa Kỳ (Fair Labor Standards Act)
Phí visa F-1 (535 USD gồm SEVIS 350 USD và DS-160 185 USD): https://manifestlaw.com/blog/f1-visa-costs/ và https://studyinthestates.dhs.gov/…/paying-the-i-901…
Đề xuất bỏ Duration of Status, giới hạn lưu trú 4 năm từ 9/2026: https://www.rnlawgroup.com/dhs-moves-to-end-duration-of…/ và https://monitor.icef.com/…/us-moves-to-end-duration-of…/
Quy định mới cho STEM OPT, giới hạn thất nghiệp 60 ngày: https://peterchu.com/…/med…/stem-opt-extension-new-rules
Phí H-1B 100,000 USD chỉ áp dụng ngoài nước Mỹ, không áp dụng cho chuyển đổi từ F-1: https://oiss.yale.edu/…/uscis-clarifies-100000-h-1b-fee… và https://www.gmac.com/…/h1b-visa-update-transitioning-f…
Cơ chế quay số H-1B ưu tiên lương cao từ 27/2/2026: https://www.presidentsalliance.org/support-international…/ và https://educonnectusa.com/…/h1b-2026-international…/
Trả lời