KHI TRUNG QUỐC TRỒNG KỸ SƯ, VIỆT NAM ĐANG NUÔI DƯỠNG NHỮNG ĐỨA TRẺ NHƯ THẾ NÀO?

Mấy ngày nay, mình đọc được khá nhiều bài viết xoay quanh danh sách những ngành học được xem là “hot” nhất ở Trung Quốc.

Danh sách ấy gần như không có Marketing, Truyền thông, Quản trị kinh doanh hay Quan hệ công chúng. Thay vào đó là trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, bán dẫn,địa không gian, cơ khí, năng lượng, hàng không, viễn thông…

Rất nhiều người bắt đầu đặt ra cùng một câu hỏi:

“Nếu Trung Quốc đang trồng kỹ sư, Việt Nam đang trồng gì?”

Đọc đến đó, mình lại nhớ đến một học sinh cũ.

Ngày ấy, em đến văn phòng của mình với vẻ ngoài rất đỗi bình thường. Một chiếc balo đã cũ, một đôi mắt gần như không dám nhìn thẳng vào người đối diện và một câu nói rất ngắn:

“Cô ơi, con học kỹ thuật. Con không giỏi giao tiếp.”

Có lẽ vì đã làm nghề này quá lâu nên mình hiểu cảm giác ấy.

Rất nhiều bạn trẻ nghĩ rằng chỉ cần học thật giỏi là đủ.

Rất nhiều phụ huynh nghĩ rằng chỉ cần chọn đúng ngành là đủ.

Nhưng cuộc sống lại hiếm khi vận hành theo cách đơn giản như vậy.

Cậu học sinh năm ấy vẫn chọn ngành kỹ thuật.

Em học rất chăm chỉ. Em miệt mài với những bài toán, những mô hình, những giờ thực hành kéo dài và những kỳ thi đầy áp lực.

Nhưng em cũng làm thêm một việc khác.

Em chủ động tham gia hội thảo, kết nối với những người đi trước, trau dồi ngoại ngữ, tìm kiếm cơ hội thực tập và xây dựng mạng lưới quan hệ của riêng mình.

Nhiều năm sau, em trở thành một trong những người thành công nhất trong nhóm bạn cùng khóa.

Điều thú vị là thành công ấy không đến từ việc em là người giỏi nhất.

Nó đến từ việc em không ngừng học hỏi.

Em hiểu chuyên môn.

Em hiểu con người.

Em hiểu cách hợp tác.

Và em hiểu rằng không ai có thể đi thật xa một mình.

Sau hơn 15 năm làm việc trong lĩnh vực giáo dục, điều khiến mình trăn trở nhất không phải là việc một ngành học nào đó đang trở nên thịnh hành.

Điều khiến mình suy nghĩ nhiều hơn là việc chúng ta đang định nghĩa sự thành công của con trẻ theo cách nào.

Mình đồng ý rằng Việt Nam cần thêm nhiều kỹ sư, nhiều nhà khoa học và nhiều người tạo ra giá trị.

Mình cũng đồng ý rằng thế giới trong mười hay hai mươi năm tới sẽ cần rất nhiều nhân lực trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo hay y tế.

Nhưng mình không nghĩ rằng câu chuyện chỉ dừng lại ở việc chọn ngành.

Bởi một kỹ sư giỏi vẫn cần khả năng giao tiếp.

Một nhà khoa học giỏi vẫn cần tư duy quản trị.

Một chuyên gia công nghệ giỏi vẫn cần năng lực xây dựng mối quan hệ, thuyết trình, đàm phán và lãnh đạo đội nhóm.

Mình đã gặp rất nhiều bạn trẻ sở hữu thành tích đáng ngưỡng mộ nhưng lại loay hoay vì không biết cách kết nối với thế giới xung quanh.

Mình cũng từng gặp rất nhiều bạn không phải là người xuất sắc nhất, nhưng lại đi rất xa nhờ khả năng thích nghi, học hỏi và bền bỉ tiến về phía trước.

Đó là lý do vì sao mỗi khi phụ huynh hỏi mình rằng nên cho con học ngành gì, mình thường không trả lời ngay.

Mình sẽ hỏi ngược lại:

“Mười năm nữa, anh chị mong con mình sẽ trở thành một người như thế nào?”

Khi Trung Quốc trồng kỹ sư, Hàn Quốc đào tạo nhà khoa học và Nhật Bản kiên trì xây dựng đội ngũ kỹ thuật viên lành nghề, mình không nghĩ Việt Nam cần vội vàng đi tìm câu trả lời cho câu hỏi rằng chúng ta nên trồng gì.

Mình nghĩ chúng ta cần tự hỏi xem mình đang nuôi dưỡng những đứa trẻ như thế nào.

Bởi một đứa trẻ biết học hỏi, biết lắng nghe, biết hợp tác, biết sử dụng công nghệ, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình có thể trở thành một kỹ sư, một doanh nhân, một nhà nghiên cứu hoặc bất cứ ai mà con muốn.

Nhưng một đứa trẻ chỉ biết chạy theo xu hướng thì rất khó để trở thành chính mình.

Và có lẽ, đó mới là điều khiến mình trăn trở nhất sau hơn 15 năm làm nghề.

Bài viết thể hiện góc nhìn cá nhân của mình sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực giáo dục và tư vấn du học.

Anh Chị nào cần tư vấn vui lòng nhắn tin.

P/S: Tấm hình 11 năm về trước lúc mới làm “gái ngành” được 4 năm.

#diemngan

Nguồn tham khảo

1. The Future of Jobs Report 2025 (World Economic Forum – WEF)

https://www.weforum.org/…/the-future-of-jobs-report-2025

2. LinkedIn Economic Graph Research Center

https://economicgraph.linkedin.com/research

3. McKinsey Global Institute Research