“Con cứ tự tin làm đi.” – “Mày thì làm được gì?”
Hai câu nói chỉ khác vài chữ. Nhưng mình đã thấy rõ hai cuộc đời khác nhau từ đó mà ra khi 2 đứa trẻ đó cùng đi du học.
Mình không phải chuyên gia tâm lý. Cái trải nghiệm làm Coach của mình cũng “nửa vời” theo đúng nghĩa đen vì mình chỉ dành để dạy con và đào tạo nhân sự cho MAY. Nhưng mười mấy năm ngồi với học sinh và gia đình các em, mình nhận ra một điều không cần bằng Coach mới thấy: những đứa trẻ có vấn đề, thường có một gia đình đang mang vấn đề của riêng họ.
Và người mẹ, gần như lúc nào cũng là người gần con nhất. Gần nhất nên ảnh hưởng nhiều nhất. Gần nhất nên khi mệt quá, cũng dễ trút lên con nhất.
Có bà mẹ ngồi cạnh con suốt buổi tư vấn, nói thay con từng câu.Như một thói quen tự nhiên. Những đứa con ngồi đó, dần dần quên mất rằng mình có tiếng nói. Mình hỏi em nghĩ sao, em nhìn mẹ. Mình hỏi em muốn gì, em cũng nhìn mẹ. Đến một lúc mình tự hỏi, không biết em có còn biết mình muốn gì không.
Có bà mẹ khác, hỏi mình một câu trước khi về: “Chị thấy con tôi học ngành nó thích vậy có làm được không?” Giọng không phải hỏi. Mà như đang chờ mình xác nhận điều bà đã tin sẵn, rằng con bà thì không làm được.
Mình không trách các bà mẹ đó. Thật sự không.
Ở Việt Nam mình, từ xưa đến giờ vẫn còn quan niệm dạy con là việc của đàn bà. Đàn ông đi kiếm tiền là xong phần tháng quăng cục lương là hết trách nhiệm. Vậy nên người mẹ một mình gánh đủ thứ, vừa đi làm vừa lo cơm nước vừa chăm con vừa phải dạy con nên người. Áp lực chồng áp lực, đến lúc không còn sức nữa thì nó thoát ra theo cách nào đó. Và đứa con, vì ở gần nhất, thường là người hứng đầu tiên. Và vì người đời ác miệng luôn quở “con hư tại Mẹ” chứ ông Ba đi nhậu suốt ngày ngoài đường được gọi là “chăm phát triển sự nghiệp”.
Rồi còn một chuyện nữa mình hay nghĩ tới. Thế hệ 8x 9x, hồi nhỏ mấy ai được nghe ba mẹ nói “con giỏi lắm” hay “mẹ thương con”. Người lớn hồi đó quan niệm chửi mới là thương, khen sợ con hư. Lớn lên trong môi trường đó, đến khi có con mình rồi, nhiều người không biết nói lời yêu thương theo cách khác. Miệng quen với trách móc, quen với so sánh, quen với “sao mày ngu vậy” hơn là “con làm được mà.”
Không phải vì không thương con. Mà vì không có ai dạy mình thương con bằng lời nói nhẹ nhàng.
Có đứa nhỏ từng nói với mình, giọng bình thản đến mức mình không biết nên thương hay sợ hơn: “Mẹ con hay chửi con lắm chị ơi. Con làm gì mẹ cũng không hài lòng. Nhiều lúc con tự hỏi mẹ sinh ra con làm gì.”
Mình ngồi im một lúc. Không biết nói gì.
Vì câu đó không phải câu một đứa trẻ tự nghĩ ra. Đó là câu nó học được, từ chính ngôi nhà của mình.
Thái độ của người mẹ với con, cách bà nói chuyện, cách bà nhìn con trước mặt người ngoài, nó in vào đứa trẻ sâu hơn bất kỳ bài học nào. Một đứa được mẹ tin, lớn lên biết tin vào bản thân. Một đứa quen bị nghi ngờ, lớn lên cũng tự nghi ngờ mình trước.
Mình hay lướt mạng thấy hai kiểu post của bọn nhỏ. Đứa thì viết: “Nhà là nơi để về, về ăn cơm mẹ nấu, về mặc áo mẹ may.” Đứa thì viết: “Thấy bế tắc thực sự và cô đơn lạc lõng khi ở nhà nên muốn đi du học để giải thoát”
Cùng một độ tuổi. Cùng đang lớn. Nhưng hai câu đó cách nhau cả một trời.
Và cái khoảng cách đó, phần lớn được tạo ra từ rất lâu trước đó. Từ những câu nói nhỏ mỗi ngày trong bếp, trên xe, trước bữa cơm. Những câu không ai nghĩ là quan trọng. Nhưng đứa trẻ thì nhớ hết.
Bây giờ mỗi khi gặp một đứa trẻ tính nết ẩm ương, mình đều cố kiên nhẫn hơn, bao dung hơn. Không phải vì mình giỏi. Mà vì mình hiểu em không tự nhiên mà thành vậy.
Và đôi khi, chỉ cần một người lớn nói với em rằng “con làm được” là đủ để cán cân nghiêng sang một hướng khác.
Mình không biết mình sẽ giúp được bao nhiêu gia đình. Nhưng mình vẫn thử.
Sáng nay mình quay qua ôm cô gái nhỏ thủ thỉ “Mẹ yêu Bơ nhất” cô gái nhỏ thỏ thẻ “Bơ thương Mẹ Bơ yêu Mẹ Bơ cảm ơn Mẹ đã sinh ra Bơ…” đó là lý do mình biên status này.
Trả lời