Mình ngồi ở quán cà phê nhìn một nhóm bạn nhỏ chừng mười hai mười ba tuổi kéo ghế ngồi cạnh nhau. Không đứa nào nhìn đứa nào. Mỗi đứa một cái điện thoại. Im lặng như đang ngồi một mình giữa đồng.
Mình nhìn cảnh đó mà lòng chùng xuống.
Theo số liệu của Cục Trẻ em, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, hiện có tới 89% trẻ em Việt Nam truy cập và sử dụng internet mỗi ngày, trung bình từ 5 đến 7 tiếng. Đáng chú ý hơn, độ tuổi trung bình trẻ em Việt Nam sở hữu điện thoại di động là 9 tuổi, trong khi trên thế giới là 13 tuổi, sớm hơn bốn năm.  Bốn năm đó là bốn năm đáng lẽ con phải chạy ngoài sân, phải leo cây, phải tập nói chuyện với người lạ, phải học cách nhìn thẳng vào mắt ai đó và bắt đầu một cuộc trò chuyện.
Giới trẻ Việt Nam sử dụng mạng xã hội trung bình 7 tiếng mỗi ngày, thuộc hàng cao trên khu vực và thế giới, nhưng việc sử dụng chủ yếu mang tính giải trí và thiếu nhiều thông tin cơ bản.  Bảy tiếng một ngày ngồi lướt. Không phải học, không phải đọc, không phải sáng tạo. Chỉ là lướt. Và trong bảy tiếng đó, một bộ phận không nhỏ các bạn trẻ còn ẩn sau nick ảo để vào comment văng tục, hạ bệ người khác, nói những thứ mà nếu nhìn thẳng vào mắt nhau ngoài đời thật chắc không ai dám mở miệng.
Thứ mạng xã hội dạy cho con không phải là kỹ năng sống. Nó dạy con rằng cảm xúc người khác có thể bị kéo lên kéo xuống chỉ bằng một cái vuốt ngón tay. Và dần dần con bắt đầu để cảm xúc của chính mình cũng bị kéo lên kéo xuống theo cách đó, bởi một bình luận của người lạ, bởi số lượt like của một tấm ảnh, bởi cuộc sống lung linh của ai đó mà con không biết là thật hay diễn. Chưa kể vì chỉ đi học và lướt điện thoại con có xu hướng thiếu tự tin về giao tiếp, con thấy mình sợ người lạ và luôn thấy mình kém cỏi.
Úc là quốc gia đầu tiên trên thế giới dám làm điều mà nhiều nước còn đang do dự. Ngày 10 tháng 12 năm 2025, luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội chính thức có hiệu lực tại Úc, áp dụng với tất cả các nền tảng lớn gồm YouTube, TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat, Threads và nhiều nền tảng khác. Cha mẹ không có quyền đồng ý thay con.  Đạo luật này ra đời trong bối cảnh tỷ lệ tự tử và tự làm hại bản thân trong giới trẻ Úc đang gia tăng, và Thủ tướng Anthony Albanese tuyên bố đây là ngày các gia đình Úc giành lại quyền lực từ tay các tập đoàn công nghệ lớn. 
Mình rất ủng hộ điều đó. Mình cũng hạn chế tối đa con mình tiếp xúc với điện thoại hay máy tính và sẽ cấm con dùng mạng xh trong tương lai. Thực tế con mình rất khác biệt với những bạn khác vì không có điện thoại con bắt buộc phải học kỹ năng kết bạn và đi khám phá mọi thứ xung quanh để làm mình vui. Bé mới 5 tuổi nếu đưa điện thoại hay tivi mình sẽ khoẻ hơn rất nhiều vì có “điện thoại” giữ con dùm nhưng cái mình muốn bảo vệ là tâm hồn của con nên mình hạn chế.
Có thể ngoài kia nhiều người nghĩ cấm là cực đoan, là đi ngược thời đại. Nhưng mình nghĩ khác. Bảo vệ tâm hồn của một đứa trẻ đang lớn không bao giờ là cực đoan. Cái cực đoan là để con ngồi một mình 7 tiếng mỗi ngày với một cái màn hình và gọi đó là tự do.
Là cha mẹ, mình nghĩ điều quan trọng nhất là dạy con ý thức về hành vi và lời nói của mình cả trong đời thật lẫn trên mạng và biết phân biệt thế giới thật và thế giới ảo. Một đứa trẻ biết rằng lời nói có trọng lượng, rằng comment của mình dù ẩn sau nick ảo hay không cũng là phản chiếu của tâm hồn mình, đó là đứa trẻ sẽ lớn lên tử tế.
Vì những lời nói tử tế sẽ mở ra một cuộc đời tử tế. Không có con đường nào khác.
Nguồn tham khảo:
• Cục Trẻ em, Bộ LĐ-TB&XH / Dansinh.dantri.com.vn
• Viện Nghiên cứu Thanh niên 2024 / Tienphong.vn
• WeAreSocial Digital 2024 / congan.laichau.gov.vn
• UNICEF Australia / unicef.org.au
• Time Magazine: time.com/7339762/australia-youth-social-media-ban
Trả lời