Có lẽ điều mình quan sát thấy rõ nhất trong năm 2026 là cách các phụ huynh nhìn về du học đang dần thay đổi.
Sau nhiều năm chứng kiến cuộc đua đi thật xa, học ở những quốc gia đắt đỏ nhất hay cố gắng săn những suất học bổng lớn nhất, mình lại thấy ngày càng nhiều gia đình quay trở lại với một câu hỏi rất đơn giản: Làm thế nào để con có một lộ trình học vừa an toàn, vừa hợp lý về tài chính và vẫn giữ được nhiều cơ hội trong tương lai?
Có lẽ những biến động kinh tế trong vài năm gần đây đã khiến nhiều người nhận ra rằng giáo dục không phải là một cuộc chạy nước rút. Nó giống một cuộc marathon hơn. Và một hành trình dài thì không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bước đi lớn nhất.
Có một thời, du học dường như đồng nghĩa với việc phải đi càng xa càng tốt. Càng xa càng giỏi. Càng đắt càng đáng tự hào. Nhưng càng làm nghề lâu, mình càng nhận ra rằng đi xa chưa chắc đã đi được lâu. Và đôi khi, những bước đi tưởng chừng gần hơn lại giúp một đứa trẻ đi xa hơn rất nhiều trong tương lai.
Đó cũng là lý do mình thấy Singapore và Malaysia đang trở thành lựa chọn của rất nhiều gia đình trong giai đoạn 2026-2030. Không phải vì đây là những con đường dễ dàng hơn. Mà bởi đây là những quốc gia đủ gần, đủ an toàn và đủ thực tế để một bạn trẻ có thêm thời gian trưởng thành trước khi bước ra thế giới rộng lớn hơn.
Sau gần 15 năm làm nghề, mình nhận ra câu hỏi quan trọng nhất chưa bao giờ là “nên đi nước nào”, mà là “nên học ngành gì ở đâu thì hợp lý nhất”. Bởi mỗi quốc gia đều có những lợi thế rất riêng.
Nếu nghĩ về Singapore, mình luôn nghĩ đến hình ảnh của một đất nước nhỏ bé nhưng vận hành như một trung tâm logistics, tài chính và công nghệ của cả khu vực. Có lẽ chính nền kinh tế của Singapore đã phần nào trả lời cho chúng ta câu hỏi nên học gì ở đây.
Ngành đầu tiên mình nghĩ đến là Logistics và Supply Chain. Đằng sau những cảng biển lớn, sân bay Changi, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu là nhu cầu rất lớn về nhân lực trong lĩnh vực này. Đây cũng là một trong những ngành mình tin sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong nhiều năm tới.
Bên cạnh đó là Công nghệ Y sinh. Khi tuổi thọ con người ngày càng cao, nhu cầu về nghiên cứu dược phẩm, khoa học sự sống và chăm sóc sức khỏe cũng ngày càng lớn. Có những xu hướng chỉ kéo dài vài năm, nhưng già hóa dân số là câu chuyện của nhiều thập kỷ. Đó là lý do mình tin đây là một lĩnh vực rất đáng để các bạn yêu thích khoa học cân nhắc.
Một lĩnh vực khác mình đặc biệt quan tâm trong vài năm gần đây là Robotics và AI. Rất nhiều người lo lắng AI sẽ lấy đi việc làm của con người. Nhưng mình lại nghĩ khác. AI sẽ thay đổi công việc chứ không thay thế nhu cầu về những người có khả năng tạo ra công nghệ. Đằng sau AI là tự động hóa, là robot, là kỹ thuật và là những hệ thống được xây dựng bởi con người. Và Singapore đang đầu tư rất mạnh cho tương lai đó.
Ngoài ra, mình vẫn luôn đánh giá cao ngành Kỹ sư điện. Đây không phải là ngành học hào nhoáng và cũng ít khi trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội. Nhưng từ xe điện, bán dẫn, năng lượng sạch cho đến các nhà máy thông minh, tất cả đều cần những kỹ sư điện. Có những ngành nghề được chú ý rất nhiều và cũng có những ngành nghề âm thầm vận hành cả thế giới.
Nếu Singapore khiến mình nghĩ đến công nghệ và đổi mới, thì Malaysia lại khiến mình nghĩ đến sự cân bằng. Một quốc gia đủ gần, chi phí hợp lý, môi trường quốc tế và đặc biệt mạnh ở những ngành học cần thời gian dài và sự đầu tư bền bỉ.
Mình luôn đánh giá cao Malaysia đối với ngành Kiến trúc. Kiến trúc là một ngành đẹp nhưng cũng là một hành trình rất dài với vô số đồ án và rất nhiều năm học tập. Chính vì vậy, học trong một môi trường quốc tế với mức đầu tư hợp lý đôi khi lại là một lựa chọn khôn ngoan hơn là cố gắng chạy theo những điểm đến quá đắt đỏ.
Malaysia cũng là nơi mình thường nghĩ đến khi phụ huynh hỏi về ngành Luật. Không nhiều người biết rằng khá nhiều chương trình đào tạo tại đây được xây dựng theo hệ thống Common Law của Anh, tạo ra lợi thế cho những bạn mong muốn theo đuổi lĩnh vực pháp lý trong môi trường quốc tế.
Đối với khối ngành Y, bao gồm Bác sĩ, Điều dưỡng, Y tá và các ngành khoa học sức khỏe, mình vẫn đánh giá Malaysia là một lựa chọn rất đáng cân nhắc. Bởi già hóa dân số không chỉ là câu chuyện của Nhật Bản hay châu Âu mà là câu chuyện của cả thế giới. Và có lẽ trong nhiều thập kỷ tới, nhu cầu về đội ngũ chăm sóc sức khỏe sẽ tiếp tục tăng lên.
Mỗi năm mình cũng gặp không ít bạn trẻ mang trong mình giấc mơ trở thành phi công. Và Malaysia đang dần trở thành một trong những điểm đến được nhiều gia đình Việt Nam quan tâm đối với ngành học đặc biệt này.
Nhưng điều khiến mình suy nghĩ nhiều nhất trong vài năm gần đây lại nằm ở một xu hướng khác. Đó là ngày càng nhiều người muốn học lên thạc sĩ.
Khi ngày càng nhiều trường đại học tại Việt Nam yêu cầu giảng viên phải có bằng tiến sĩ, thì bằng thạc sĩ dần trở thành một bước đệm gần như tất yếu đối với những người theo đuổi con đường học thuật. Ngay cả với thị trường lao động quốc tế, tấm bằng cử nhân đôi khi cũng không còn tạo ra nhiều lợi thế như trước.
Tại Mỹ, một trong những quốc gia có chi phí giáo dục đắt đỏ nhất thế giới, bằng thạc sĩ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tìm việc, xin H1B hay chuẩn bị cho những lộ trình dài hạn như EB2. Trong khi đó, Anh và Úc lại có khá nhiều học bổng dành cho bậc thạc sĩ. New Zealand và Canada cũng mang lại nhiều thuận lợi hơn cho những người đã lập gia đình khi vợ chồng và con cái có thể cùng đồng hành trên hành trình học tập đó.
Chính vì vậy, mình thường có một góc nhìn khá đơn giản. Nếu biết rằng đích đến cuối cùng có thể là một tấm bằng thạc sĩ tại Anh, Úc, Mỹ, Canada hay New Zealand, thì tại sao không tối ưu nguồn lực ở giai đoạn đầu? Hoàn thành chương trình cử nhân trong 3-4 năm tại những quốc gia gần Việt Nam hơn như Singapore hay Malaysia, tiết kiệm chi phí, trưởng thành hơn và hiểu bản thân mình hơn trước khi bước tiếp ra thế giới rộng lớn hơn.
Thật ra, mình vẫn làm hồ sơ du học Anh, Úc, Mỹ và Canada mỗi ngày. Và mình nhận thấy rằng đối với nhiều gia đình đã có người thân sinh sống sẵn tại những quốc gia đó, việc đi thẳng ngay từ đầu là một lựa chọn hoàn toàn hợp lý. Sự hỗ trợ từ gia đình không chỉ giúp các em ổn định nhanh hơn mà còn tiết kiệm được rất nhiều chi phí và áp lực trong giai đoạn đầu.
Nhưng mình cũng gặp một nhóm phụ huynh khác. Các con không có người thân ở nước ngoài. Gia đình xác định phải tự lực hoàn toàn. Và với nhóm này, mình thường tin rằng đi đường vòng đôi khi lại là con đường ngắn nhất.
Bởi sự trưởng thành cũng cần có thời gian.
Khả năng tự lập cũng cần có thời gian.
Và nguồn lực tài chính của gia đình cũng cần được sử dụng một cách khôn ngoan.
Sau gần 15 năm làm nghề, mình không còn quá tin vào khái niệm “quốc gia tốt nhất”. Bởi không có quốc gia nào tốt nhất cho tất cả mọi người. Chỉ có nơi phù hợp nhất với mục tiêu, tài chính và giai đoạn trưởng thành của từng đứa trẻ.
Có những hành trình bắt đầu từ Mỹ. Có những hành trình bắt đầu từ Anh hay Úc. Nhưng cũng có rất nhiều hành trình bắt đầu từ Singapore hoặc Malaysia. Và điều thú vị là, không ít lần mình chứng kiến những bước khởi đầu tưởng như rất gần ấy lại đưa các bạn trẻ đi xa hơn rất nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Nếu con đang đứng trước ngã rẽ chọn ngành, chọn trường hay chọn quốc gia du học, có lẽ câu hỏi đầu tiên không phải là “Nước nào nổi tiếng hơn?”, mà là “Con người mà con mình mong muốn trở thành trong 10 năm tới là ai?”.
Bởi cuối cùng, chọn đúng hướng luôn quan trọng hơn việc xuất phát ở đâu.
Trả lời