Điều khiến mình buồn nhất sau gần 15 năm làm nghề không phải là chuyện học sinh nhớ nhà. Không phải áp lực học hành. Cũng không phải những cú sốc văn hóa.
Mà là rất nhiều lần, những đứa trẻ mình quý mến lại bị chính người Việt làm tổn thương.
Mình vẫn nhớ một gia đình ở Montreal.
Ba Mẹ hồ hởi lắm. Cả nhà chuẩn bị cho con đi du học như chuẩn bị cho một giấc mơ. Qua được hai ngày, con bé gọi điện khóc nức nở.
“Nếu không ra ngoài thuê nhà, chắc con bỏ về mất, con ở với Cô không nổi vì cô bắt con làm nhiều việc nhà như osin.”
Con bé không ở nổi với Cô ruột của mình.
Người lớn ở nhà không hiểu chuyện gì xảy ra. Chỉ biết vội vàng tìm cách xoay sở. Mà một đứa trẻ mười mấy tuổi, lần đầu xa nhà, giữa một thành phố lạnh giá, thì làm sao biết phải xoay sở kiểu gì.
Rồi nhiều năm trước, có một cậu thanh niên kết bạn với khá nhiều học sinh nữ bên mình vì lúc đó mình không có biết việc khoá friendlist.
Mở đầu rất lịch sự. Sau đó nhẹ nhàng bảo:
“Mẹ anh đang mong có con dâu. Anh có quốc tịch rồi. Em lấy anh đi, vừa giảm học phí, vừa khỏi lo định cư.”
Mình làm um sùm lên thì còn chửi bới mình hung dữ.
Có những đứa trẻ còn chưa biết tự nấu một bữa cơm. Chưa biết cuộc đời ngoài kia dài rộng ra sao. Vậy mà đã có người tính toán với các em bằng những toan tính của người lớn.
Rồi có một cậu học trò mà mình rất thương.
Một ngày nọ, em gọi về. Giọng nhỏ xíu.
“Chị ơi, em không dám nói Ba Mẹ chỉ kể chị thôi.”
Em đi làm ở một quán ăn của người Việt.
Làm xong, chủ quán không trả tiền.
Khi em đòi lương của mình, người ta dọa sẽ báo cảnh sát vì em làm chui.
Mình còn nhớ rất rõ sự bất lực trong giọng nói của cậu bé hôm đó.
Không phải vì mất vài trăm đô.
Mà vì lần đầu tiên trong đời, em hiểu rằng không phải cứ nói cùng một ngôn ngữ thì sẽ đối xử với nhau như người nhà.
Rồi có một chuyện rất nhiều hội nhóm người Việt lấy mác ở nước ngoài lừa học sinh chuyển qua trường này trường kia để ăn những đồng tiền commission bẩn và đẩy học sinh vào trường tệ. Dàn cảnh nói xấu agent Việt Nam để cướp học sinh chuyển qua trường này trường kia với danh nghĩa là thầy cô anh chị có con đi du học hỗ trợ miễn phí. Tiếc là khá nhiều anh chị phụ huynh bị lừa tiền mất tật mang.
Có lẽ, đây là điều đau lòng nhất.
Bởi khi tiễn con ra sân bay, không một người cha, người mẹ nào dặn:
“Con phải đề phòng người Việt.”
Chúng ta dặn con tránh người lạ. Dặn con đừng đi đêm. Dặn con khóa cửa cẩn thận.
Nhưng ít ai nghĩ rằng, có những vết thương lại đến từ những người nói tiếng Việt giống mình.
Nói vậy không có nghĩa là người Việt ở nước ngoài đều xấu.
Không.
Suốt gần 15 năm qua, mình cũng gặp rất nhiều anh chị, cô chú, cựu học sinh tử tế.
Có những người coi học sinh như con cháu trong nhà.
Có những người nửa đêm chạy xe đi đón sinh viên mới tới sân bay.
Có những người cho ở nhờ, nấu cho một bữa cơm nóng, dẫn đi làm giấy tờ mà không nhận lại điều gì.
Chính nhờ những con người tử tế ấy mà rất nhiều đứa trẻ đã vượt qua được những ngày đầu gian nan nhất.
Nhưng có lẽ, điều mình muốn nói với các em trước khi lên đường không phải là:
“Hãy tránh xa người Việt.”
Mà là:
Đừng đặt niềm tin vào ai chỉ vì họ là người Việt.
Quốc tịch không phải là bảo chứng cho sự tử tế.
Cũng giống như việc nói cùng một ngôn ngữ không đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ yêu thương nhau.
Con hãy kết bạn bằng nhân cách.
Hãy nhìn cách người ta sống. Hãy quan sát cách người ta đối xử với những người yếu thế hơn mình.
Và hãy học cách giữ khoảng cách với những điều khiến con thấy bất an, kể cả khi người đó gọi con bằng hai tiếng “đồng hương”.
Bởi đi thật xa rồi mới hiểu.
Giữa một thế giới rộng lớn này, điều quý giá nhất chưa bao giờ là gặp được người cùng quê.
Mà là gặp được người tử tế.
Và đôi khi, những người tử tế ấy lại chẳng cần chung một màu da, chung một quốc tịch hay chung một tiếng nói.
Chỉ cần họ có một trái tim đủ ấm.
Vậy là đủ để một đứa trẻ nơi đất khách cảm thấy mình không cô độc nữa.
Trả lời