Gần đây mình thấy thú vị về những bài viết về Malaysia của mình được mọi người đón nhận nhiều hơn nước khác mặc dù thị trường Malaysia là thị trường mình mới mở tử chuyến đi công tác Malaysia hồi cuối năm ngoái. Con số 635 sinh viên nhập học Malaysia thành công năm 2025 vẫn là con số quá nhỏ so với Úc Mỹ Ca hay Hàn Quốc. Nên mình muốn viết nhiều bài để thị trường này được biết nhiều hơn.
Trước hết, vì sao Malaysia là điểm đến được 635 gia đình Việt lựa chọn năm 2025.
Cái đầu tiên là khoảng cách và chi phí đi lại. Từ TP.HCM qua Kuala Lumpur chỉ khoảng 2 tiếng bay, vé máy bay khứ hồi rẻ và có rất nhiều chuyến mỗi ngày. Con đi học mà ba mẹ muốn qua thăm cuối tuần dài cũng hoàn toàn khả thi, không phải tính chuyện xin nghỉ cả tuần như đi châu Âu hay Mỹ.
Cái thứ hai là chi phí sinh hoạt rất dễ thở. Sinh hoạt phí cơ bản tại Malaysia chỉ khoảng 500 USD một tháng, thấp hơn nhiều so với Úc, Mỹ, Canada hay các nước châu Âu. Đây là lý do Malaysia phù hợp với những gia đình muốn con học chương trình quốc tế chất lượng mà ngân sách không cần quá lớn.
Cái thứ ba là sự đa dạng loại hình trường. Malaysia có ba nhóm chính, trường công lập với chi phí rẻ nhất nhưng chỉ tiêu quốc tế hạn chế, trường tư thục với mức học phí và chất lượng đa dạng tùy trường, và các trường quốc tế có liên kết với đại học Anh, Úc theo mô hình 1+2, 2+1 hoặc 3+0, tức học một phần hoặc toàn bộ chương trình tại Malaysia nhưng vẫn nhận bằng của trường mẹ ở Anh hay Úc.
Malaysia đang được nhiều gia đình dùng như một bước đệm thông minh để chuyển tiếp sang Úc hoặc Anh. Học 1 hoặc 2 năm đầu tại Malaysia theo chương trình liên kết, chi phí chỉ bằng một phần so với học toàn bộ tại Úc hay Anh ngay từ đầu, sau đó chuyển tiếp qua trường mẹ để hoàn thành những năm cuối và nhận bằng chính quy. Đây là cách nhiều gia đình tiết kiệm đáng kể chi phí mà vẫn giữ được tấm bằng từ Anh hoặc Úc.
Nhưng bức tranh toàn cảnh không chỉ có phần thuận lợi.
Về việc làm thêm trong lúc học, đây là điểm khác biệt lớn nhất so với hầu hết các nước mình hay tư vấn. Sinh viên quốc tế tại Malaysia không được tự động làm thêm. Muốn đi làm thêm phải xin giấy phép riêng từ Cục Di Trú thông qua nhà trường, và chỉ được làm tối đa 20 giờ mỗi tuần, chỉ trong các kỳ nghỉ giữa học kỳ dài hơn 7 ngày, tức không được làm trong lúc đang học chính khóa. Công việc cũng chỉ giới hạn trong 4 nhóm ngành, nhà hàng, cây xăng, cửa hàng tiện lợi và khách sạn. Mức lương những công việc này khá thấp, thường chỉ khoảng 8 đến 12 RM một giờ. Nói thẳng ra, làm thêm ở Malaysia gần như không giúp được gì nhiều cho học phí, chủ yếu chỉ là trải nghiệm và có thêm chút tiền tiêu vặt.
Về chính sách ở lại sau khi tốt nghiệp, đây là phần cần hiểu thật đúng để tránh kỳ vọng sai. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể xin Graduate Pass, cho phép ở lại Malaysia 12 tháng để tìm việc, mà không cần công ty bảo lãnh ngay từ đầu. Nhưng điều kiện quan trọng nhất của Graduate Pass là phải có một người Malaysia đứng ra bảo lãnh, gọi là personal bond, và người này phải có thu nhập tối thiểu 1,500 RM mỗi tháng, kèm theo bảng lương có đóng SOCSO, EPF đầy đủ. Đây là điều kiện không phải ai cũng có sẵn, đặc biệt với những bạn không có quen biết người Malaysia từ trước.
Sau khi có việc làm chính thức, sinh viên phải chuyển sang Employment Pass do công ty bảo lãnh. Và đây là phần thay đổi lớn nhất trong năm 2026. Từ 1 tháng 6 năm 2026, mức lương tối thiểu để xin Employment Pass đã tăng mạnh, hạng cao nhất yêu cầu tối thiểu 20,000 RM một tháng, hạng giữa từ 10,000 đến 19,999 RM. Trong khi đó, lương khởi điểm thực tế của sinh viên mới tốt nghiệp tại Malaysia chỉ khoảng 2,800 đến 5,000 RM một tháng. Khoảng cách này rất lớn, khiến phần lớn sinh viên mới ra trường khó lòng đủ điều kiện chuyển sang Employment Pass dài hạn nếu chỉ làm những vị trí entry level thông thường, trừ khi làm cho các công ty đa quốc gia, ngành công nghệ hoặc trung tâm dịch vụ toàn cầu tại Kuala Lumpur, Penang, nơi mức lương có thể cao hơn mặt bằng chung.
Nói cách khác, Malaysia không có một con đường ở lại làm việc dài hạn dễ dàng như visa 485 của Úc hay OPT của Mỹ. Toàn bộ việc ở lại lâu dài phụ thuộc vào việc tìm được công ty sẵn sàng trả mức lương đủ cao để bảo lãnh, và đây là một rào cản thực sự đáng kể.
Vậy tóm lại, Malaysia là lựa chọn rất hợp lý cho ba nhóm gia đình. Nhóm muốn con học chương trình quốc tế chất lượng với chi phí sinh hoạt và học phí nhẹ nhàng. Nhóm muốn dùng Malaysia làm bước đệm tiết kiệm để sau đó chuyển tiếp sang Úc hoặc Anh theo diện liên kết. Và nhóm ưu tiên khoảng cách gần, đi lại tiện lợi, dễ thăm con thường xuyên. Nhưng nếu mục tiêu là ở lại làm việc và định cư lâu dài ngay tại Malaysia, đây không phải là con đường dễ dàng, và gia đình cần chuẩn bị tâm lý rõ ràng ngay từ đầu.
Mình vẫn thấy Malaysia là một lựa chọn rất thực tế và đáng cân nhắc, đặc biệt cho mục tiêu học phí nhẹ hoặc làm bước đệm. Nhưng mình muốn anh chị và các bạn hiểu đúng vai trò của từng lựa chọn, thay vì kỳ vọng Malaysia sẽ mở ra con đường định cư dễ dàng như một số nước khác.
Nguồn tham khảo:
Điều kiện Graduate Pass, bảo lãnh cá nhân từ người Malaysia thu nhập tối thiểu 1,500 RM: https://visa.educationmalaysia.gov.my/graduate-pass
Quy định làm thêm 20 giờ/tuần, chỉ trong kỳ nghỉ, cần xin phép Cục Di Trú, giới hạn 4 ngành nghề: https://educationmalaysia.gov.my/get-in-touch/faq và https://www.nottingham.edu.my/…/Life…/Working/index.aspx
Mức lương làm thêm thực tế (8-12 RM/giờ): https://www.study-abroad.org/blog/my-working-guide/
Lương khởi điểm sinh viên mới tốt nghiệp (2,800-5,000 RM/tháng) và thực trạng cần Employment Pass do công ty bảo lãnh: https://www.study-abroad.org/blog/my-graduate-career-guide/
Mức lương tối thiểu Employment Pass tăng mạnh từ 1/6/2026 (Category I từ 20,000 RM, Category II từ 10,000-19,999 RM): https://malaysia.incorp.asia/…/malaysia-employment…/ và https://eiglaw.com/malaysia-revises-minimum-salary-for…/
Trả lời