Năm ngoái mình tham gia triễn lãm New Zealand cập nhật thêm rất nhiều kiến thức gặp được rất nhiều anh chị lâu năm trong thị trường NZ và học hỏi được rất nhiều thứ. Bài này muốn tổng hợp các góc nhìn của mình lại dành cho phụ huynh nào đang quan tâm cũng là để ôn lại kiến thức. Năm 2024 chỉ có hơn 600 hồ sơ approve visa trong khi Malaysia đã có hơn 700 sinh viên approval visa. Đây là con số rất nhỏ và rất khiêm tốn mình tin là NZ xứng đáng có con số tốt hơn và được quan tâm nhiều hơn.
Trước hết, vì sao New Zealand vẫn là một lựa chọn đáng cân nhắc.
Cái đầu tiên là quyền làm thêm trong lúc học đang thuộc hàng hào phóng nhất trong nhóm các nước du học phổ biến. Từ tháng 11 năm 2025, sinh viên quốc tế được làm tối đa 25 giờ mỗi tuần trong kỳ học, tăng từ mức 20 giờ trước đó, và không giới hạn giờ làm trong kỳ nghỉ. Riêng sinh viên Thạc sĩ nghiên cứu và Tiến sĩ thì không giới hạn giờ làm ngay cả trong kỳ học.
Cái thứ hai là mức lương tối thiểu khá cao. Từ 1 tháng 4 năm 2026, lương tối thiểu người lớn tại New Zealand là 23.95 đô la New Zealand một giờ. Làm đúng 25 giờ một tuần, thu nhập có thể đạt khoảng 599 đô la một tuần, tương đương gần 2,400 đô la một tháng.
Cái thứ ba là học phí, nếu quy đổi theo tỷ giá hiện tại khoảng 1 đô la New Zealand tương đương 15,000 – 16,000 VND, mức học phí và chi phí sinh hoạt của New Zealand thực ra dễ hình dung và đỡ hơn khá nhiều so với khi quy đổi từ đô la Úc hay đô la Mỹ, đây cũng là một lý do khiến nhiều gia đình cảm thấy New Zealand vừa túi tiền hơn khi mới nhìn vào con số.
Nhưng đây chính là phần mình muốn nói thật kỹ, vì đây là điểm thay đổi lớn nhất trong năm 2026 mà rất nhiều gia đình chưa nắm rõ, và cũng là phần quyết định toàn bộ câu chuyện định cư.
Về chính sách ở lại sau tốt nghiệp, gọi là Post Study Work Visa, New Zealand đã chia rất rõ theo cấp bậc bằng cấp, và đây là điều mình muốn nhấn mạnh ngay từ đầu, vì nó chi phối gần như mọi quyền lợi khác đi kèm, không chỉ riêng việc ở lại làm việc.
Nếu tốt nghiệp bằng Cử nhân trở lên, tức bậc Level 7 theo khung trình độ New Zealand, hoặc Thạc sĩ, Tiến sĩ, sinh viên được cấp visa mở, làm bất kỳ công việc gì, cho bất kỳ chủ lao động nào, ở bất kỳ đâu tại New Zealand. Thời hạn visa này lên đến 3 năm cho Thạc sĩ và Tiến sĩ. Nói cách khác, nhóm Cử nhân, Thạc sĩ trở lên gần như chắc chắn đủ điều kiện hưởng quyền lợi mở và đầy đủ nhất, trong khi nhóm học Diploma hay Certificate phải đáp ứng thêm điều kiện về danh sách ngành nghề mới được xét, nên tỷ lệ được cấp quyền lợi đầy đủ ở nhóm Cử nhân, Thạc sĩ trở lên cao hơn hẳn so với các bậc còn lại.
Và đây là một điểm cộng rất lớn mà nhiều gia đình chưa biết, riêng với bậc Thạc sĩ và Tiến sĩ, tức Level 9 và Level 10, New Zealand cho phép vợ hoặc chồng đi theo được cấp visa lao động mở toàn thời gian, không cần thư mời làm việc trước, không giới hạn ngành nghề. Con cái dưới 19 tuổi đi theo cũng được học tại trường công lập New Zealand với tư cách học sinh trong nước, tức được miễn hoàn toàn mức học phí quốc tế, chỉ đóng học phí như học sinh bản địa. Đây là một trong số ít quốc gia có chính sách rộng rãi như vậy dành riêng cho gia đình đi theo diện Thạc sĩ, Tiến sĩ, và đây thực sự là lý do nhiều gia đình có con đã đi làm, có kinh nghiệm, cân nhắc quay lại học Thạc sĩ tại New Zealand như một chiến lược đưa cả gia đình sang cùng lúc, thay vì chỉ nhìn vào visa của riêng người đi học.
Còn nếu chỉ tốt nghiệp các chương trình dưới bằng Cử nhân, tức Level 4 đến Level 7 không phải bằng đại học, như Diploma hay Certificate, quyền lợi sẽ hẹp hơn nhiều. Sinh viên chỉ được cấp visa nếu chương trình học nằm trong danh sách ngành được công nhận, và bắt buộc phải làm đúng công việc liên quan đến ngành đã học. Nhóm này cũng không có quyền lợi visa lao động mở cho vợ hoặc chồng đi theo, trừ khi ngành học nằm trong Green List ở bậc Level 7 hoặc 8.
Và có một điểm quan trọng ít người để ý, Post Study Work Visa chỉ được cấp một lần duy nhất trong đời. Nếu đã dùng visa này sau một bằng cấp thấp hoặc không phù hợp, sinh viên sẽ không có cơ hội thứ hai dù sau đó có học thêm bằng cấp cao hơn tại New Zealand.
Tin vui cho nhóm học Diploma là từ ngày 16 tháng 11 năm 2026, New Zealand sẽ mở thêm một hướng đi mới. Nếu đã có bằng Cử nhân từ trước, dù học ở Việt Nam hay bất kỳ đâu, và sau đó học thêm một bằng Graduate Diploma ở bậc Level 7 tại New Zealand theo hình thức toàn thời gian, sinh viên sẽ đủ điều kiện xin Post Study Work Visa, với thời hạn bằng đúng thời gian đã học chương trình Graduate Diploma đó, tối đa 1 năm.
Ngoài ra, cũng từ 16 tháng 11 năm 2026, New Zealand giới thiệu thêm visa mới gọi là Short Term Graduate Work Visa, cho phép làm việc tự do trong 6 tháng, dành cho những sinh viên tốt nghiệp chương trình Level 5 đến Level 7 nhưng không đủ điều kiện xin Post Study Work Visa.
Bây giờ đến phần mình muốn nói thẳng, vì sao dù có nhiều chính sách hấp dẫn như vậy, New Zealand vẫn chưa thực sự là điểm đến bùng nổ trong những năm qua so với Úc hay Canada.
Lý do đầu tiên nằm ở chính quy mô dân số. New Zealand chỉ có khoảng 5 triệu dân, thị trường lao động nhỏ, số lượng vị trí tuyển dụng cho người mới ra trường không nhiều như các nước có dân số lớn hơn. Điều này khiến việc tìm được một công việc đúng ngành, đúng mức lương sau khi tốt nghiệp khó hơn nhiều so với những gì quyền lợi visa trên giấy tờ thể hiện. Sinh viên bắt buộc phải chủ động xây dựng mạng lưới quan hệ, tức network, ngay từ khi còn đi học, và rèn kỹ năng tìm việc thực sự tốt, chứ không thể chỉ trông chờ vào việc có visa mở là sẽ tự nhiên có việc.
Lý do thứ hai là chi phí sinh hoạt thực tế khá cao so với mặt bằng thu nhập làm thêm, đặc biệt tại Auckland hay Wellington, khiến phần chênh lệch giữa thu nhập và chi tiêu không rộng rãi như con số lương tối thiểu ban đầu khiến nhiều người nghĩ.
Lý do thứ ba, và đây là điểm hạn chế rõ rệt nhất, yêu cầu chứng minh tài chính khi xin visa du học New Zealand rất khắt khe. Sinh viên phải chứng minh có tối thiểu 20,000 đô la New Zealand một năm cho chi phí sinh hoạt, cộng với toàn bộ học phí năm đầu và tiền vé máy bay khứ hồi, nguồn tiền phải có lịch sử tối thiểu 6 tháng và phải chứng minh rõ nguồn gốc hợp pháp. Đáng chú ý, thu nhập dự kiến từ việc làm thêm không được tính vào khoản chứng minh tài chính này, nghĩa là gia đình phải có sẵn khoản tiền đó độc lập với kỳ vọng con sẽ đi làm thêm. Năm 2026, mức độ rà soát hồ sơ tài chính của New Zealand được đánh giá là chặt chẽ hơn hẳn so với trước, khiến nhiều hồ sơ bị từ chối chỉ vì nguồn tiền không rõ ràng hoặc phát sinh đột ngột trước ngày nộp. Đây chính là rào cản đầu vào khiến New Zealand khó tiếp cận hơn với nhiều gia đình so với những gì các chính sách hào phóng phía sau khiến người ta lầm tưởng. Lý do nữa là đa phần khách hàng không đóng thuế và thu nhập tự do khó chứng minh và thuyết phục lsq đó là chưa kể phụ huynh thấy lằng nhằng quá là nản bỏ luôn.
Về con đường định cư dài hạn, diện định cư tay nghề của New Zealand, gồm Skilled Migrant Category và các nghề trong Green List, phần lớn đều yêu cầu mức lương đạt ngưỡng lương trung vị của New Zealand, hiện là 35 đô la một giờ tính từ tháng 3 năm 2026, tương đương khoảng 72,800 đô la một năm. Đây là ngưỡng khá cao so với lương khởi điểm thực tế của nhiều sinh viên mới tốt nghiệp, đặc biệt các ngành ngoài công nghệ, y tế hoặc kỹ thuật đang thiếu hụt nhân lực, và một lần nữa, đây chính là lúc mạng lưới quan hệ và kỹ năng tìm việc tốt trở thành yếu tố sống còn để đạt được mức lương này trong một thị trường lao động nhỏ.
Từ tháng 8 năm 2026, New Zealand cũng mở thêm hai hướng định cư mới cho lao động có kinh nghiệm, một dành cho ngành nghề kỹ năng bậc 1 đến 3 với ít nhất 5 năm kinh nghiệm bao gồm 2 năm làm việc tại New Zealand với mức lương ít nhất 1.1 lần lương trung vị, và một dành cho ngành nghề kỹ thuật, thợ lành nghề với 4 năm kinh nghiệm sau khi có bằng cấp. Cả hai hướng này phù hợp hơn với người đã có kinh nghiệm làm việc thực tế, chứ không phải sinh viên vừa mới ra trường.
Với bậc trung học phổ thông, mình ủng hộ New Zealand. Không phải vì đây là nơi có visa hào phóng nhất hay học phí rẻ nhất, mà vì ở độ tuổi này, cái một đứa trẻ cần không phải là một tấm bằng mở ra cánh cửa định cư, mà là một môi trường đủ an toàn để lớn lên đúng nghĩa. New Zealand cho mình cảm giác đó. Xã hội ít xô bồ, trường học có hệ thống chăm sóc học sinh quốc tế khá chặt chẽ, và chi phí cho bậc phổ thông, nếu so với Anh hay Mỹ, vẫn ở mức vừa phải, không đến mức khiến gia đình phải gồng mình. Ở tuổi mười mấy, một môi trường bình yên để con hình thành tính cách còn quý hơn nhiều so với một chiến lược định cư được tính toán từ quá sớm. NZ còn có hệ thống trường nữ sinh và nam sinh rất rất phù hợp cho những phụ huynh muốn con chuyên tâm học hành ít bị chi phối về giới tính.
Còn khi đã bước vào bậc đại học, tức là lúc câu chuyện không còn chỉ là lớn lên, mà là chuẩn bị cho một sự nghiệp, mình lại nghĩ khác. Lúc này, nên đi, nhưng đi đúng chỗ và đúng ngành.
Đúng chỗ, với mình, nghĩa là ưu tiên học tại một trong 8 trường đại học công lập của New Zealand, gồm University of Auckland, Auckland University of Technology, University of Waikato, Massey University, Victoria University of Wellington, University of Canterbury, Lincoln University và University of Otago. Đây là toàn bộ số đại học công lập của cả nước, không có trường tư nào chen vào nhóm này, và cả 8 trường đều nằm trong top 3 phần trăm đại học tốt nhất thế giới theo các bảng xếp hạng quốc tế. Học ở đây, tấm bằng của con mình có giá trị được công nhận rộng rãi, không phải lo bằng cấp bị đánh giá thấp khi sau này đi làm hay chuyển tiếp sang nước khác.
Đúng ngành, với mình còn quan trọng hơn cả đúng chỗ, vì đây chính là thứ quyết định con đường sau tốt nghiệp có thật sự mở ra hay chỉ mở ra trên giấy. Như mình đã phân tích ở trên, thị trường lao động New Zealand nhỏ, nên nếu học một ngành không nằm trong nhóm đang thiếu nhân lực, dù có visa mở ba năm trong tay, con mình vẫn có thể loay hoay không tìm được việc đúng ngành. Vì vậy, mình luôn khuyên nên ưu tiên các nhóm ngành nằm trong Green List, tức danh sách ngành nghề đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng của New Zealand, để con vừa học vừa đã có sẵn một cánh cửa nghề nghiệp rõ ràng chờ ở phía sau.
Những nhóm ngành trong Green List mà mình thấy phù hợp và khả thi nhất với sinh viên Việt Nam gồm có, nhóm điều dưỡng và hộ sinh, đây là nhóm gần như toàn bộ đều thuộc diện được xét định cư ngay khi có việc làm, không phải chờ thêm điều kiện gì khác. Nhóm kỹ thuật, gồm kỹ sư xây dựng, kỹ sư điện, kỹ sư cơ khí, kỹ sư kết cấu, đây là nhóm ngành New Zealand đang rất cần cho các dự án hạ tầng và nhà ở. Nhóm công nghệ thông tin, gồm kỹ sư phần mềm, chuyên viên an ninh mạng, quản trị hệ thống, đây là nhóm có nhu cầu tuyển dụng ổn định và không đòi hỏi phải có giấy phép hành nghề riêng như ngành y hay kỹ thuật. Nhóm giáo dục, đặc biệt giáo viên trung học các môn khoa học tự nhiên và giáo viên mầm non, đây là nhóm đang thiếu nhân lực ở hầu như mọi vùng của New Zealand. Và nhóm y tế bổ trợ, gồm vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, đây cũng là nhóm ngành có lộ trình định cư khá rõ ràng nếu con mình có định hướng ngành sức khỏe nhưng không muốn theo ngành y chính quy.
Chọn đúng một trong những nhóm ngành này ngay từ khi nộp hồ sơ đại học, con mình sẽ không phải đi con đường vòng, học xong rồi mới loay hoay tìm hướng đi tiếp theo, mà đã có sẵn một lộ trình được vạch ra rõ ràng ngay từ ngày đầu tiên bước chân vào giảng đường.
Mình vẫn thấy New Zealand là một lựa chọn tốt, đặc biệt cho các gia đình có định hướng học trung học hoặc bậc cử nhân, thạc sĩ và tính toán đường đi cho cả gia đình chứ không chỉ riêng người đi học.
Nguồn tham khảo:
Quyền làm thêm 25 giờ/tuần từ 3/11/2025: https://www.immigration.govt.nz/…/working-on-a-student…/ và https://www.immigration.govt.nz/…/upcoming-changes-to…/
Lương tối thiểu 23.95 NZD/giờ từ 1/4/2026: https://www.nzimmigrationpartners.com/…/minimum-wage…
Quy định Post Study Work Visa theo cấp bậc bằng cấp, chỉ cấp một lần: https://www.immigration.govt.nz/visas/post-study-work-visa/ và https://www.immigration.govt.nz/…/qualifications…/
Partner of a Student Work Visa mở cho vợ/chồng của sinh viên Thạc sĩ, Tiến sĩ (Level 9/10) và con cái học miễn phí như học sinh trong nước: https://www.immigration.govt.nz/…/new-and-updated-post…/ và https://globexaimmigration.com/new-zealand-study-visa…/ và https://dreamsimmigration.co.nz/…/partner-of-new…/
Mở rộng Post Study Work Visa cho Graduate Diploma và Short Term Graduate Work Visa từ 16/11/2026: https://www.immigration.govt.nz/…/new-and-updated-post…/ và https://www.fragomen.com/…/new-zealand-new-work-visa…
Yêu cầu chứng minh tài chính NZD 20,000/năm sinh hoạt phí, không tính thu nhập làm thêm dự kiến, rà soát chặt năm 2026: https://nzimmigration.info/nz-student-visa-financial…/ và https://boomerangedu.com/new-zealand-show-money-2026-the…/
Ngưỡng lương trung vị 35 NZD/giờ cho Green List và Skilled Migrant Category từ 9/3/2026: https://www.immigration.govt.nz/…/wage-rates-for-work…/
Hai hướng định cư mới từ 8/2026 (Skilled Work Experience Pathway, Trades and Technician Pathway): https://www.idp.com/…/visa-rules-for-international…/
Danh sách 8 trường đại học công lập New Zealand, xếp trong top 3% thế giới: https://www.universitiesnz.ac.nz/universities và https://en.wikipedia.org/…/List_of_universities_in_New…
Danh sách các nhóm ngành Green List (điều dưỡng, kỹ thuật, công nghệ thông tin, giáo dục, y tế bổ trợ) và cơ chế Tier 1/Tier 2: https://www.idp.com/newzealand/study-to-migrate/green-list/ và https://iegc.nz/new-zealand-green-list-jobs-your-guide…/ và https://possibleinternational.com/…/green-list-courses…
Trả lời